Doręczenie komornicze w postępowaniu sądowym – kiedy jest potrzebne?
Doręczenie komornicze to szczególny sposób przekazania pisma sądowego, stosowany wtedy, gdy zwykłe doręczenie nie skutkuje. Najczęściej chodzi o sytuację, w której pozwany nie odbiera pozwu albo innego pisma procesowego, mimo prawidłowego wysłania przesyłki na wskazany adres. W praktyce ma to zapobiec sytuacji, w której postępowanie „utknie”, bo strona unika odbioru korespondencji.
Czym jest doręczenie komornicze?
Doręczenie komornicze polega na tym, że komornik sądowy podejmuje próbę osobistego doręczenia pisma oraz ustalenia, czy adresat rzeczywiście przebywa pod wskazanym adresem. Komornik nie ogranicza się do przekazania przesyłki, ale może też sprawdzić informacje o miejscu pobytu adresata. Z czynności sporządza protokół, który następnie trafia do sprawy sądowej. Rozwiązanie to ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy istnieje podejrzenie, że druga strona celowo nie odbiera korespondencji. Dzięki temu sąd może kontynuować sprawę w oparciu o formalnie prawidłowe doręczenie.
Kiedy sąd kieruje pismo do doręczenia przez komornika?
Zgodnie z art. 139¹ § 1 kodeksu postępowania cywilnego (dalej k.p.c.), jeżeli pozwany będący osobą fizyczną, mimo powtórzenia zawiadomienia, nie odebrał wysłanego na wskazany adres pozwu, innego pisma procesowego lub orzeczenia wymagającego podjęcia obrony praw, a wcześniej nie doręczono mu żadnego pisma w sprawie, sąd zawiadamia o tym powoda. Do pisma dołącza odpis korespondencji przeznaczonej dla pozwanego i zobowiązuje powoda do doręczenia jej za pośrednictwem komornika. W praktyce dzieje się tak, gdy przesyłka wraca z adnotacją typu „adresat nieznany”, „odmowa odbioru” albo gdy brak jest skutecznego odbioru po dwóch awizach. Komornicze doręczenie staje się wtedy narzędziem pozwalającym ustalić rzeczywiste miejsce pobytu strony postępowania.
Jaki jest termin na doręczenie korespondencji pozwanemu?
Od chwili odbioru pisma z sądu, powód ma 2 miesiące na przeprowadzenie czynności doręczenia i przedstawienie sądowi dowodu odbioru korespondencji przez pozwanego lub protokołu komornika zapewniającego o aktualnym miejscu pobytu adresata.
Co, jeśli pozwany jest przedsiębiorcą?
W przypadku przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG zasady są nieco inne, ale cel pozostaje ten sam: zapewnienie skutecznego doręczenia. Zgodnie z art. 133 §2¹ k.p.c. pisma sądowe doręcza się przedsiębiorcy na adres ujawniony w ewidencji, chyba że wskazał on inny adres do doręczeń. Obowiązuje przy tym fikcja doręczenia po dwukrotnym awizowaniu, analogicznie jak przy doręczeniach do podmiotów wpisanych do KRS. Przedsiębiorca ma obowiązek aktualizować swoje dane adresowe, co wynika z art. 136 §5 k.p.c. Jeżeli tego nie zrobi, ryzykuje skutki procesowe wynikające z nieodebrania przesyłki. Jeżeli jednak z adnotacji pocztowych wynika, że adres jest nieaktualny, nie istnieje lub przedsiębiorca faktycznie zmienił miejsce prowadzenia działalności, wtedy może pojawić się potrzeba doręczenia komorniczego albo doręczenia na adres zamieszkania tej osoby.
Kiedy doręczenie na adres z CEIDG wystarczy?
Jeżeli przesyłka wraca jedynie po dwóch awizach, a z adnotacji nie wynika, że adres jest nieaktualny albo że budynek nie istnieje, można przyjąć, że przedsiębiorca czasowo nie przebywał pod wskazanym adresem. W takiej sytuacji doręczenie na dane z CEIDG może być uznane za skuteczne. Inaczej jest wtedy, gdy na przesyłce pojawiają się informacje takie jak „budynek wyburzono”, „adresat wyprowadził się” albo „miejsce zajmuje inna firma”. Taki stan może świadczyć o rzeczywistej zmianie adresu, której nie ujawniono w ewidencji. Wtedy doręczenie komornicze albo ustalenie adresu zamieszkania staje się zasadne.
Jak przebiega doręczenie przez komornika?
Po otrzymaniu informacji z sądu o braku odbioru korespondencji przez pozwanego wraz ze zwrotem pozwu i załączników zapakowanego w kopertę sądową oraz pisemnym zobowiązaniem do doręczenia korespondencji za pośrednictwem komornika, powód przekazuje zalakowaną kopertę sądową komornikowi wraz z wymaganymi dokumentami (zobowiązaniem sądu i wnioskiem o dokonanie doręczenia). Komornik ma za zadanie ustalić miejsce pobytu adresata, a następnie podjąć próbę doręczenia pisma osobiście. Może przy tym korzystać z informacji z rejestrów publicznych, danych od instytucji czy wywiadu w miejscu poprzedniego zamieszkania. Na wykonanie tej czynności komornik ma dwa miesiące. Jeżeli adresat jest nieobecny, pismo może zostać doręczone pełnoletniemu domownikowi. Po zakończeniu czynności komornik sporządza protokół, który stanowi ważny dowód w sprawie.
Kto wybiera komornika?
Powodowi przysługuje uprawnienie do wyboru w sposób swobodny Kancelarii Komorniczej, której powierzy czynność doręczenia. Z przyczyn praktycznych i ekonomicznych, najlepszy wybór to Komornik działający w okręgu miejsca zamieszkania pozwanego, któremu ma zostać doręczona korespondencja.
Czy doręczenie komornicze dotyczy osób zamieszkujących za granicą?
Komornicy dokonują doręczenia korespondencji sądowej wyłącznie na terytorium Polski.
Ile kosztuje doręczenie komornicze?
Doręczenie komornicze wiąże się z dodatkowym kosztem po stronie powoda. W praktyce opłaty zwykle mieszczą się w granicach od 200,00 zł do 400,00 zł, choć ostateczna wysokość zależy od okoliczności sprawy, takich jak trudność ustalenia adresu, odległość czy nakład pracy komornika (złożenie zapytania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego o dane pozwanego). Po przyjęciu zlecenia komornik zwykle wzywa do uiszczenia zaliczki na poczet czynności doręczenia.
! W sprawach alimentacyjnych, uprawniony do alimentów nie ma obowiązku ponoszenia kosztów doręczenia komorniczego, wydatki te są pokrywane przez sąd. Zgodnie z art. 45 ustawy o kosztach komorniczych: „Zwolnienie od kosztów sądowych przysługujące stronie z mocy ustawy albo przyznane stronie w postępowaniu rozpoznawczym rozciąga się na koszty komornicze.” Przywołany przepis nakazuje zatem traktować stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy ustawy, jako zwolnioną również od kosztów komorniczych. Komornik samodzielnie zwraca się do sądu o zwrot poniesionych kosztów związanych z czynnością doręczenia korespondencji pozwanemu.
Co jeśli doręczenie nie powiedzie się w ciągu dwóch miesięcy?
Art. 139¹ §2 k.p.c. przewiduje, że powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania składa do akt potwierdzenie doręczenia korespondencji za pośrednictwem komornika albo zwraca korespondencję wraz z dowodem, że pozwany zamieszkuje pod wskazanym w pozwie adresem. Jeśli termin ten minie bezskutecznie, zastosowanie znajduje art. 177 §1 pkt 6 k.p.c., a więc sąd może zawiesić toczące się postępowanie. To bardzo ważne, ponieważ brak działania w tym terminie może spowolnić sprawę i utrudnić dalsze procedowanie. Zawieszenie postępowania może prowadzić do jego umorzenia (zakończenia), jeśli nie zostanie w określonym terminie podjęte. Dlatego warto reagować niezwłocznie, gdy sąd zobowiąże do doręczenia pisma przez komornika.
Co w sytuacji gdy komornik ustali nowy adres zamieszkania pozwanego?
Gdy komornik w toku przeprowadzanych czynności ustali nowy adres zamieszkania pozwanego (wskazując, że adres podany w pozwie nie jest aktualny), pisemnie informuje o tym powoda zwracając korespondencję. Powód przekazuje kopertę z powrotem do sądu przed którym toczy się postępowanie, wraz z wnioskiem o próbę doręczenia korespondencji na ustalony przez Komornika nowy adres zamieszkania.
Co w sytuacji gdy komornik nie może ustalić nowego adresu?
Jeżeli doręczenie komornicze nie przyniesie skutku, a miejsca pobytu pozwanego nadal nie da się ustalić, możliwe jest złożenie wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Podstawę stanowi art. 143 k.p.c., zgodnie z którym, gdy miejsce pobytu strony nie jest znane, a trzeba jej doręczyć pozew lub inne pismo wywołujące potrzebę obrony praw, doręczenie następuje do rąk kuratora ustanowionego przez sąd. Kurator przejmuje w imieniu pozwanego odbiór pism i umożliwia dalsze prowadzenie sprawy, chroniąc interesy nieobecnej strony.
Dlaczego złożenie wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu jest ważne?
Doręczenie komornicze i kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu służą temu, aby postępowanie sądowe mogło toczyć się sprawnie mimo problemów z odnalezieniem strony. Z jednej strony zabezpieczają prawa pozwanego, z drugiej pozwalają powodowi uniknąć przewlekłości i zawieszenia sprawy. To szczególnie istotne tam, gdzie druga strona nie odbiera korespondencji albo nie aktualizuje adresu. W praktyce poprawne zastosowanie tych przepisów często decyduje o tym, czy sprawa będzie mogła toczyć się dalej bez zbędnych opóźnień. Dlatego warto zadbać o prawidłowe przygotowanie wniosku i odpowiednie udokumentowanie podjętych czynności.
Czy doręczenie komornicze stosuje się wyłącznie w celu doręczenia pozwu?
Doręczenie komornicze stosuje się również w postępowaniach nieprocesowych m.in. takich jak sprawy o stwierdzenie nabycia spadków, dział spadku, zniesienie współwłasności, zasiedzenie, czy w sprawach rodzinnych (dot. kontaktów, pieczy nad dzieckiem, władzy rodzicielskiej). W przypadku gdy uczestnik postępowania nie odbiera wniosku, sąd zobowiąże wnioskodawcę do przeprowadzenia doręczenia komorniczego, jak i również może ustanowić kuratora dla uczestnika, którego miejsce pobytu nie jest znane.
Jeżeli uczestniczysz w już toczącym się postępowaniu sądowym i potrzebujesz wsparcia w zakresie doręczenia komorniczego, ustalenia adresu strony, złożenia wniosku o kuratora albo dalszego prowadzenia sprawy, skontaktuj się z Kancelarią. Pomoc prawna na tym etapie może uchronić Cię przed zawieszeniem postępowania i ułatwić skuteczne przeprowadzenie całej procedury.
